ahötsa_

Osasun-arloko ikerketa publikoa gure ongizate-estatuaren funtsezko zutabeetako bat da, eta haren garrantzia ez du inork zalantzan jartzen. Horri esker, gaixotasunen ezagutzan aurrera egiten dugu, prebentzioa hobetzen dugu, tratamendu eraginkorragoak garatzen ditugu eta gure osasun-sistema indartzen dugu. Ikerketa ez da osasun-laguntzaren luxua, ezta osagarria ere: ezinbesteko baldintza da haren kalitatea, jasangarritasuna eta egungo eta etorkizuneko erronkei erantzuteko gaitasuna bermatzeko.

Hala ere, bada kontraesan bat sektoreak urteak daramatzana salatzen. Erakundeak, arduradun politikoak eta gizarte-eragileak bat datoz osasun-arloko ikerketa publikoaren balio estrategikoa azpimarratzeko orduan, baina hori aurrera eramaten dutenek prekarietateak, behin-behinekotasunak eta ziurgabetasunak markatutako baldintzetan jarraitzen dute lanean. Proiektuei lotutako kontratuak, gutxi definitutako lanbide-karrerak, lan-desberdintasunak eta gutxieneko egonkortasuna bermatzeko zailtasunak dira, oraindik ere, ikerketan diharduten pertsona askoren eguneroko errealitatearen parte.

Egoera honek ez die profesionalei bakarrik eragiten. Gizarte osoarentzat ere baditu ondorioak. Lan-baldintza duinak eskaintzen ez dituen sistema batek talentua galtzeko arriskua du, ondo baino hobeto prestatutako ikertzaileek beste sektore edo herrialde batzuetara aukera bila joateko arriskua, eta baita, bereziki garrantzitsuak diren erronkei (biztanleriaren zahartzea, gaixotasun kronikoak, minbizia, osasun mentaleko arazoak, antibiotikoei aurre egitea edo etorkizuneko osasun-larrialdiak) aurre egiteko gaitasun zientifikoa ahultzeko arriskua ere.

Horregatik, hain zuzen ere, egungo unea ez litzateke alferrik galdu behar. 2022ko Zientziaren Legea helburu argi batekin jaio zen: ikerketa sistemaren gabezia historikoak zuzentzea, prekarietatea murriztea eta eredu egonkorrago, profesionalizatuago eta erakargarriago baterantz aurrera egitea arlo horretan lan egiten dutenentzat. Arau-esparrua badago. Norabidea argia da. Orain, printzipio horiek errealitate ukigarri bihurtu behar dira.

Helburu horrekin hiru urte daramatzagu lanean Miguel Servet-Navarrabiomed Fundazioan. Negoziazio-prozesu luze baten ondoren, Langileen Batzordeak eta Zuzendaritzak akordio bat lortu dugu, lehen aldiz langileei hitzarmen kolektibo bat emateko, lan-baldintzak arautzeko, egonkortasuna emateko eta osasun-ikerketaren arloan lan egiten dutenentzat lanbide-karrera sendoagoa eraikitzen laguntzeko.

Elkarrizketaren, negoziazioaren eta adostasunaren emaitza da akordio hau. Bat dator Zientziaren Legearen espirituarekin eta ikertzaileen lan-baldintzak duintzeko beharrarekin. Hurrengo urratsa Nafarroako Aurrekontu Orokorretan hornidura ekonomikoa ematea da, behar bezala ezarri ahal izateko.

Denek onartzen dute osasun-arloko ikerketa publikoak lan- eta lanbide-baldintzak modu eraginkorrean parekatzea merezi duela. Horregatik da zilegi galdera erraz bat egitea: ia mundu guztia bat badator arazoa diagnostikatzean eta konpondu beharrean, zergatik jarraitzen dugu errealitate bihurtzeko behin betiko urratsik eman gabe?

Erantzuna ezin da mugatu babes-adierazpenetara, ezta hitz politetara ere. Sektoreak ekintzak behar ditu. Erabaki zehatzak, borondate politikoa eta publikoki aitortzen dena praktikara eramateko gai den aurrekontu-konpromisoa behar ditu. Izan ere, osasun-arloko ikerketa publikoa duintzeko, apustu ausarta eta denboran iraungo duena egin behar da.

Miguel Servet-Navarrabiomed Fundazioaren Langileen Batzordean uste dugu elkarrekin lan egiteko unea iritsi dela. Administrazioek, zuzendaritzek, sindikatuek, ikertzaileek eta inplikatutako eragile guztiek helburu bera dugu: osasunaren arloko ikerketa publikoa indartzea eta bermatu dadila profesionalek baldintza justuetan, egonkorretan eta beren lanaren garrantziarekin bat datozen baldintzetan egingo dutela.

Kontua ez da soilik lan baldintza batzuk hobetzea. Gizartearentzat eta osasun-sistemarentzat berarentzat estrategikoa den aktibo bat babesteaz ari gara. Talentua erakartzeaz eta atxikitzeaz ari gara, gure sistema publikoaren gaitasun zientifikoa indartzeaz, eta segurtatzeaz ikerketak ezagutza, berrikuntza eta osasun-emaitza hobeak sortzen jarraituko duela herritar guztientzat.

Gaur aukera paregabea dugu konpromiso hori ekintzekin frogatzeko. Miguel Servet-Navarrabiomed Fundazioaren hitzarmen kolektiboa ezartzeak argi erakutsiko luke osasun-arloko ikerketa publikoaren aldeko apustua diskurtsoetatik harago doala. Izan ere, zientziari, berrikuntzari eta osasunari dagokienez, hitzak garrantzitsuak dira, bai, baina benetako aurrerapenak erabakiak hartu eta baliabideak jartzen direnean bakarrik iristen dira.

Hitzetatik ekintzetara igarotzeko unea iritsi da.