ELAk pobreziaren hazkundeaz eta kronifikazioaz ohartarazi du, eta aberastasuna banatzeko 1.500 euroko LGS propioa defendatu du
ELAk txosten bat aurkeztu du, pobreziaren kontsolidazioa eta prekaritatea nola handitzen ari den aztertzen duena. Gaur egun enplegua izateak ez duela pobrezia gainditzea bermatzen ohartarazten du, eta etxebizitzarako sarbidea gizarte desberdintasunaren faktore nagusi bilakatu dela. Gizarte berdintsuago eta kohesionatuago baterantz aurrera egiteko ELAren proposamenak biltzen ditu dokumentuak: politika fiskala, zerbitzu publikoen indartzea, prestazio sozialen eta pentsioen hobekuntza, etxebizitza politika eta gutxieneko soldata propioa.
2026-ko otsailak 16
“Azterketak 56: pobreziatik pauso batera” txostena aurkeztu du ELAren Azterketa Bulegoak. Txostenak nabarmentzen du hazkunde ekonomikoa dagoen arren eta EAEko eta Nafarroako biztanleko BPGa Estatuan handienen artean egon arren, aberastasunaren banaketa gero eta injustuagoa dela. Hego Euskal Herrian, azken urteetan lan errentek BPGaren 2,5 puntu galdu dituzte, eta horrek erakusten du sortzen den aberastasuna enpresa handien eta kapitalaren esku geratzen ari dela.
Bi abiadurako gizarte baten aurrean gaude: batzuek gero eta aberastasun handiagoa pilatzen dute, eta gero eta pertsona gehiagok zailtasunak dituzte hilabete amaierara iristeko. Foessa bezalako txostenek ohartarazten dute Nafarroako biztanleen %36,2 inguruk integrazio prekarioan bizi dela; hau da, bizitzako funtsezko arloetan — lana, etxebizitza, zerbitzu publikoetarako sarbidea edo gizarte parte-hartzea — zailtasunak dituztela.
Pobreziaren aurpegiak: migratuak, emakumeak eta gazteak
Txostenaren diagnostikoak pobreziaren hazkundea eta kronifikazioa azaleratzen ditu. Nafarroan, bazterketa egoeran daude 88.000 pertsona, eta bazterketa larria %2,6tik (2018an) %7,9ra (2024an) igo da.
Pobreziak norabide sozial nabarmena du: Nafarroan, migratzaileen arteko bazterketa-tasa %40,2koa da, bertokoena baino 4,5 aldiz handiagoa, eta pobrezia tasa altuagoa da emakumeen artean (%14,8) gizonezkoen artean baino (%13,6).
Etxebizitzak pobrezia sortzen du, eta enpleguak ez du bertatik ateratzea bermatzen
Nafarroan, bazterketan dauden pertsonen %44,2k laneko diru sarrerak dituzten etxeetan bizi dira. Horri etxebizitzaren egoera gehitu behar zaio: Hego Euskal Herriko biztanleen %11 (320.000 pertsona inguru) pobreziaren atalasearen azpitik erortzen dira etxebizitzaren gastuak ordaindu ondoren.
Etxebizitzak pobretu egiten du eta enplegua izatea ez da nahikoa; lan egiteak ez duelako bermatzen pobreziatik ateratzea. 1.500 €-ko LGS propioa premiazkoa da, baita etxebizitza politika ausartak ere.
Pobreziak gora egiten duen arren, Errenta Bermatua gero eta jende gutxiagok jasotzen du
Errenta Bermatua Nafarroako Gobernuaren tresna nagusietako bat da gutxieneko diru sarrerak bermatzeko. Pobrezia eta desberdintasuna areagotu diren arren, onuradunen kopurua murrizten ari da, eta 2024an 2018tik izandako baxuena izan da. Horrek adierazten du prestazioa ez zaiela iristen beharra duten pertsona guztiei. Horri gehitu behar zaio Errenta Bermatua arautu zenean LGSrekiko erreferentzia kendu zela, eta zenbatekoaren oinarria LGSaren azpitik ezarri zela. Ordutik, Errenta Bermatuaren zenbatekoak erosahalmena nabarmen galdu du, eta LGSaren erreferentzia berreskuratzeko ia %50 handitu beharko litzateke.
Egoera honen aurrean, ELAk neurri estrukturalak proposatzen ditu gizarte kohesioa indartzeko: zerga erreforma progresiboa, etxebizitzan inbertsioa BPGaren %2ra igotzea, zerbitzu publikoak hobetzea eta DSBEren eta Errenta Bermatuaren zenbatekoetan egindako murrizketak lehengoratzea, berriz ere LGSari lotuz.
ELAk azpimarratu du martxoaren 17ko Greba Orokorraren aldarria: 1.500 euroko gutxieneko soldata propioaren beharra Hego Euskal Herrirako; 160.000 langileri egingo lieke mesede zuzenean eta soldaten igoera orokorra bultzatzeko palanka izango litzateke. “Premiazkoa da aberastasunaren banaketa justuagoa, pobreziaren hazkundea eta sendotzea gelditzeko”.
